De financiële sector bevindt zich in een periode waarin de spelregels sneller veranderen dan de praktijken. Tussen de opkomst van digitale regelgeving, de beloftes van kunstmatige intelligentie en de herziening van betalingssysteem in Europa, moeten de spelers in de financiële sector gelijktijdige transformaties ondergaan. Het begrijpen van deze bewegingen stelt hen in staat om de concrete effecten op bedrijven, banken en particulieren beter te anticiperen.
Reglement DORA en digitale veerkracht: wat de toezicht op cloudproviders verandert
U vertrouwt uw bankgegevens toe aan een mobiele applicatie. Deze applicatie draait op een server die wordt beheerd door een cloudprovider. Als deze provider uitvalt, kan uw bank verlamd raken. Dit is precies het soort scenario dat het Europese reglement DORA probeert te voorkomen.
Van toepassing sinds 17 januari 2025, verplicht DORA financiële instellingen om hun technologische afhankelijkheden in kaart te brengen, regelmatig hun IT-veerkracht te testen en hun relaties met derde leveranciers beter te reguleren. Het keerpunt ligt in een eenvoudige constatering: een beperkt aantal cloudproviders, gegevens en kunstmatige intelligentie concentreert een aanzienlijk deel van de infrastructuur van de sector. Deze concentratie creëert een potentieel systeemrisico dat door de toezichthouders is geïdentificeerd.
Door het nieuws van Jfb Finances te volgen, krijgt men een idee van hoe deze regelgevende onderwerpen het dagelijks leven van financiële professionals hertekenen. De eerste nationale sancties tonen aan dat procedurele tekortkomingen bestraft kunnen worden, zelfs zonder een groot incident. Met andere woorden, het niet testen van de veerkracht is nu voldoende om gesanctioneerd te worden.
Crypto-activa en regelgeving MiCA: een Europees kader dat nog in beweging is
Het woord “crypto” roept vaak speculatie op. In werkelijkheid komt de Europese regelgeving voor crypto-activa in een veel meer structurele fase. De verordening MiCA (Markets in Crypto-Assets) is nu volledig van kracht, maar er zijn al verzoeken tot herziening.
Waarom deze herziening zo vroeg? Omdat de markt sneller evolueert dan de teksten. De ESMA (de Europese autoriteit voor de financiële markten) heeft strengere regels gevraagd op verschillende specifieke gebieden:
- De advertentie door influencers die crypto-producten promoten zonder kader, een fenomeen dat direct de minst geïnformeerde spaarders raakt.
- Staking en lending, twee mechanismen waarmee rendementen op crypto-activa kunnen worden gegenereerd, maar waarvan de risico’s voor particulieren slecht zijn gereguleerd.
- Decentrale financiering (DeFi) en de classificatie van digitale tokens, die fundamentele vragen oproepen over wat wel of niet onder het regelgevingskader valt.
De sector van blockchain en cryptocurrencies is dus niet langer een ruimte zonder regels. Het komt in een logica van compliance die vergelijkbaar is met die van traditionele banken, met eisen voor transparantie over de producten en diensten die aan investeerders worden aangeboden.
Betalingen in Europa: PSD3 en de vertraging die op de fintech drukt
Wanneer u een overschrijving of een online betaling doet, wordt deze operatie omkaderd door een reeks Europese regels. Al enkele jaren is de richtlijn PSD2 van toepassing. De opvolger, PSD3, zou het systeem moderniseren. De voorlopige politieke overeenkomst werd bereikt op 27 november 2025, maar de tekst was eind zomer 2026 nog steeds niet definitief aangenomen.
Deze vertraging heeft directe gevolgen. De fintechbedrijven die betalingsapplicaties, geïntegreerde bankdiensten of open banking-oplossingen ontwikkelen, blijven in juridische onzekerheid. Ze weten niet precies welke verplichtingen van toepassing zullen zijn en wanneer.
Wat PSD3 concreet zou moeten veranderen
Het toekomstige systeem voorziet onder andere in het versterken van de strijd tegen identiteitsfraude. Vandaag de dag kan een oplichter een betaling initiëren door zich voor te doen als een derde. PSD3 zou de verificatie van de naam van de begunstigde vóór elke overdracht moeten generaliseren, een mechanisme dat al in sommige landen bestaat maar in andere ontbreekt.
Voor de spelers in de sector creëert deze vertraging een paradox: de technologie is klaar, de producten bestaan, maar het regelgevingskader dat een volledige uitrol op Europese schaal mogelijk zou maken, wacht nog op publicatie in het Staatsblad.
Kunstmatige intelligentie en autonome agenten in de financiën: tussen operationele winsten en nieuwe risico’s
Kunstmatige intelligentie beperkt zich niet langer tot chatbots of basisfraudedetectie. Banken zetten nu autonome agenten in die beslissingen kunnen nemen zonder menselijke tussenkomst bij bepaalde operaties. Kredietanalyse, portefeuillebeheer, naleving van regelgeving: de toepassingen nemen toe.
Deze toenemende autonomie roept een vraag op die toezichthouders beginnen aan te pakken. In Europa creëert de convergentie tussen de regelgeving over kunstmatige intelligentie (AI Act) en de prudentiële eisen van de banksector een dicht regulerend netwerk.
Het risico van technologische afhankelijkheid
Het echte probleem is niet alleen de effectiviteit van AI, maar de afhankelijkheid die het genereert. Wanneer verschillende grote banken dezelfde AI-modellen gebruiken die door dezelfde leveranciers worden geleverd, kan een vooroordeel in het model of een technische storing gelijktijdig hele delen van de markt beïnvloeden. De Bank voor Internationale Betalingen (BIS) heeft benadrukt dat het behoud van financiële stabiliteit vereist dat deze nieuwe vormen van concentratie worden bewaakt.
De gegevens voeden deze modellen, en de kwaliteit ervan bepaalt de betrouwbaarheid van de genomen beslissingen. Bedrijven die investeren in het beheer van hun gegevens – traceerbaarheid, actualisering, bescherming – hebben een concreet voordeel ten opzichte van diegenen die zich tevredenstellen met het kopen van kant-en-klare oplossingen.
De financiële sector in 2026 transformeert minder door de opkomst van nieuwe technologieën dan door de regulering van de reeds uitgerolde technologieën. DORA, MiCA, PSD3, AI Act: elke tekst voegt een laag van eisen toe die de afwegingen van banken, fintechs en vermogensbeheerders verandert. De capaciteit om deze regelgevende beperkingen in de technologische strategie te integreren, onderscheidt nu de veerkrachtige spelers van de anderen.
